Dit lyk asof God sê: “Die welsyn van my skepping is afhanklik en direk verbind met die welsyn van die mees brose en mees bedreigde vorme van lewe.”

God sê dit deur die biologiese verhaal van die skepping. Alles in die skepping is verweef en interafhanklik van mekaar. Dit is ten minste waar van lewe op aarde. Daarom is die bedreiging van die “laagste” vorme van lewe ook ‘n bedreiging vir die meer komplekse vorme van lewe (soos die mens). Ons beskerm dus alle lewe deur met liefde en deernis om te sien na die welsyn van die “swakste/mees brose”. En dit, kom sê Jesus van Nasaret, is presies wat God doen. God beskerm en herstel wat bedreig word ter wille van die welsyn van alles en almal. God se liefde maak God bereid om ‘n mens te word en te ly ter wille van die opstanding – nie net ter wille van die opstanding van mense nie, maar ter wille van die opstanding van alle lewe wat bedreig word.
God kom lê tussen ons as ‘n mens in ‘n krip in ‘n stal buitekant Betlehem en hang aan ‘n kruis buitekant Jerusalem, sodat ons kan leer om te sien hoe God oral tussen ons en in die natuur/skepping “rondlê” – veral in hulle en in plekke en in dit wat broos is en ly en bedreig word.

Sedert 1982 (36 jaar gelede!) met die opstel van die Belydenis van Belhar in konsep, het ons in die NG Kerk-familie van kerke ernstig debat gevoer oor die formulering dat “God op ‘n besondere wyse die God van die noodlydende, die arme en die veronregte is”. Die debat is nog nie klaar nie. Die debat is uitsluitlik gevoer binne ‘n antroposentriese paradigma. Dit is ‘n paradigma waarin dit uitsluitlik om die mens (antropos) gaan. Politieke omstandighede (in ons eie land en in die wyer wêreld) het ons toe gedwing om nuut en opnuut te luister na wat die Bybel oor die geregtigheid van God sê. Nou dwing die ekologiese uitdagings ons om nogmaals ernstig en nuut na te dink oor die geregtigheid van God. Die kritieke aard van die ekologiese uitdagings maak hierdie saak dringend en onontkombaar. Die voortbestaan van lewe (ook die menslike spesie se lewe!) is op die spel.

Wie is die “noodlydende, die arme en die veronregte” van wie Belhar praat? Die konteks waarbinne Belhar geskryf en aanvaar is, was die noodsaak om die regte van mense in ons land te herstel. Belhar het dus mense wat noodlydend, arm en veronreg is in gedagte. Die ekologiese uitdagings van ons tyd vra egter ‘n dringende en legitieme vraag: Is dit net mense wat regte het? Is God net die God van die regte van mense? Is dit wat God in Jesus van Nasaret gedoen het en steeds doen net vir mense bedoel? Sluit die nuwe skepping wat God in Jesus Christus tot stand bring net die mens in?

Sally McFague skryf: “Nature is, in our time, the new poor – oppressed, victimized, deteriorating, excluded – and deserves our solidarity in its vulnerability… The new creation is for all of creation, with special attention to those beings or aspects of it that are suffering or excluded.” (p 200-201).*

Die aandrang op menseregte en menswaardigheid los van die regte en intrinsieke waardigheid van alle ander vorme van lewe is niks anders as ‘n gedoemde soeke na eie belang nie. Die beste (en enigste!) manier waarop die mens kan omsien na die belange van die mens (veral toekomstige geslagte) is deur die swakstes in die web van die lewe te versorg en te beskerm.

In Jesus van Nasaret, sê God vir ons, is dat die pad na die lewe (opstanding) nie opwaarts is nie, maar afwaarts (Fil 2). Nie net na die mense onder ons wat noodlydend, arm en veronreg is nie, maar ook die diere en plante wat op die lys van bedreigde spesies is. En, sê Belhar, “dat Hy sy kerk roep om Hom hierin na te volg.”

‘n Voorstel vir Kersfees:

• Vind uit watter spesies in julle omgewing met uitwissing bedreig word. Hier is webtuistes wat julle kan gebruik: https://www.worldwildlife.org/species/directory?direction=desc&sort=extinction_status; https://www.getaway.co.za/environment/conservation-environment/10-endangered-animals-south-africa-can-help/ en https://a-z-animals.com/animals/endangered/ of kontak julle naaste Natuurbewaringskantoor vir inligting. Die South African National Biodiversity Institute (SANBI) se webtuiste is: https://www.sanbi.org/.
• Kyk of julle nie hierdie Kersfees as ‘n omgee-geskenk by die beskerming van ‘n bedreigde spesie betrokke kan raak nie.
• Julle kan as gemeente of as familie-eenhede ‘n projek wat ‘n bedreigde spesie ondersteun, aanneem en in 2019 prakties ondersteun.

Vrede vir julle en jul omgewings.

David P Botha
dpbotha2@gmail.com

* The Body of God (1993) : An Ecological Theology, Fortress Press: Minneapolis.